W dawnym ratuszu na placu Rybaka w Świnoujściu mieści się muzeum, które łączy w sobie trzy różne światy: przyrodę morską, historię rybołówstwa i dzieje samego miasta. To nie jest typowe muzeum regionalne z zakurzonymi gablotami. Już na parterze witają zwiedzających akwaria z żywymi rybami – od bałtyckich gatunków po egzotyczne okazy z tropików.
Budynek sam w sobie to kawałek historii. Wzniesiony w latach 1805-1809, przez ponad półtora wieku pełnił funkcję siedziby władz miejskich. To najstarsza budowla w Świnoujściu, z charakterystyczną ażurową wieżyczką, którą widać z daleka.
- żywe akwaria z lokalnymi i egzotycznymi rybami
- interaktywne ekspozycje edukacyjne dla dzieci
- unikalne narzędzia rybackie z różnych epok
- historia Świnoujścia w jednym miejscu
- piękna architektura zabytkowego ratusza
Historia budynku i powstanie muzeum
Gdy na początku lat 70. XX wieku urząd miejski przeniósł się do nowej siedziby, zabytkowy ratusz dostał drugie życie. W 1974 roku oficjalnie otwarto w nim Muzeum Rybołówstwa Morskiego. Wybór lokalizacji nie był przypadkowy – Świnoujście od średniowiecza żyło z morza, a port przy ujściu Świny stanowił centrum rybackiego i handlowego życia całego regionu.
Niestety przedwojenne zbiory uległy zniszczeniu, więc obecna kolekcja została zgromadzona od podstaw po 1945 roku. Mimo to muzeum udało się stworzyć wartościową ekspozycję, która opowiada pełną historię związków miasta z Bałtykiem.
Co zobaczysz w muzeum – trzy odrębne światy
Ekspozycja rozłożona jest na trzech kondygnacjach, z których każda ma zupełnie inny charakter. Na parterze czeka dział przyrodniczy – i tutaj zaczyna się prawdziwa atrakcja dla rodzin z dziećmi. Żywe ryby pływają w akwariach: bałtyckie gatunki, które można spotkać tuż za oknem, ale też tropikalne okazy i mieszkańcy rafy koralowej. Są tu piranie, żółwie, a także spreparowane eksponaty fauny morskiej.
Pierwsza kondygnacja skupia się na przyrodzie regionu. Znajdziesz tu informacje o Zalewie Szczecińskim, Zatoce Pomorskiej, wodach arktycznych i różnych morzach świata. To część bardziej edukacyjna, ale przygotowana w sposób przystępny.
Drugie piętro to serce muzeum – dział morski poświęcony rybołówstwu. Zgromadzono tu narzędzia połowowe używane przez pokolenia rybaków, instrumenty nawigacyjne niezbędne do kierowania statkiem na morzu, a także modele łodzi i statków. Wystawa etnograficzna pokazuje, jak zmieniało się rybołówstwo na przestrzeni wieków i jaką rolę odgrywało w społecznościach nadmorskich. Można zobaczyć, czym różniły się techniki połowowe sprzed wieku od współczesnych metod.
Najwyższe piętro zajmuje dział historyczny. Tutaj poznasz dzieje Świnoujścia – od początków osady przy ujściu Świny, przez rozwój portu, aż po czasy współczesne. Zdjęcia, przedmioty codziennego użytku, dokumenty. Dla osób zainteresowanych historią regionu to cenna dawka informacji o mieście rozsianych na kilku wyspach.
W 1880 roku, aby skrócić drogę wodną ze Świnoujścia do Szczecina, przekopano siedmiokilometrowy Kanał Cesarski (dziś Kanał Piastowski), który odciął część wyspy Uznam i w ten sposób powstała wyspa Karsibór – nazwana od małej wioski, która tam istniała.
Dla kogo to miejsce
Muzeum trafia do różnych odbiorców. Dzieci będą zachwycone akwariami z żywymi rybami – to dla nich główna atrakcja. Dorośli miłośnicy historii docenią zbiory dotyczące dziejów miasta i tradycji rybackich. Osoby interesujące się przyrodą morską znajdą tu informacje o ekosystemie Bałtyku i innych mórz.
Nie jest to ogromne muzeum – spokojnie można je zwiedzić w godzinę, może półtorej jeśli czyta się wszystkie opisy przy eksponatach. To dobry punkt programu na popołudnie, szczególnie gdy pogoda nie sprzyja plażowaniu. Warto połączyć wizytę z przechadzką po centrum Świnoujścia – muzeum znajduje się kilkaset metrów od terminalu przeprawy promowej.
Lokalizacja i jak dojechać
Muzeum mieści się przy placu Rybaka 1, w samym centrum Świnoujścia na wyspie Uznam. Jeśli przyjedziesz promem z wyspy Wolin, to zaledwie kilka minut spacerem. Z dworca kolejowego też niedaleko – około 10-15 minut pieszo.
Budynek łatwo rozpoznać po charakterystycznej architekturze – klasycystyczny ratusz z ażurową wieżyczką wyróżnia się na tle nowszej zabudowy. Na placu przed muzeum znajduje się fontanna i tablica poświęcona tym, którzy nie wrócili z morza – miejsce z klimatem, które samo w sobie opowiada o morskiej historii miasta.
Plac Rybaka, gdzie stoi muzeum, ma swoją własną historię. W 1879 roku stanął tu pomnik Wilhelma I, który przetrwał do II wojny światowej – wtedy zdemontowano go na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. W 1944 roku wybudowano tu prowizoryczny schron przeciwlotniczy, rozebrany dopiero w latach 1992-93.
Godziny otwarcia i ceny biletów
Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu. W lipcu i sierpniu muzeum jest czynne codziennie, ale uwaga – w poniedziałki działa w nietypowych godzinach od 7:00 do 15:00 i dostępne są tylko wystawy własne (bez akwariów). Od wtorku do niedzieli w sezonie letnim muzeum otwarte jest od 10:00 do 18:00, wtedy można zobaczyć wszystkie działy łącznie z wystawą akwarystyczną.
Poza sezonem, od września do czerwca, w poniedziałki muzeum jest nieczynne. Od wtorku do soboty wystawy dostępne są w godzinach 9:00-17:00, a w niedziele od 10:00 do 15:00. Ciekawostka – w środy wstęp na wystawy własne jest bezpłatny, choć wystawa akwarystyczna w ten dzień nie działa.
Muzeum znajduje się w zabytkowym budynku bez wind, więc osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności z dostępem do wyższych kondygnacji. Warto o tym pamiętać planując wizytę.
Warto wiedzieć przed wizytą
Zwiedzanie odbywa się na własną rękę, bez przewodnika. Przy eksponatach są opisy, ale nie zawsze szczegółowe. Jeśli interesuje cię głębsza wiedza o konkretnych eksponatach, warto wcześniej poczytać o historii rybołówstwa na Bałtyku.
Latem, szczególnie w weekendy, może być tłoczno – to w końcu jedno z niewielu muzeów w Świnoujściu. Jeśli wolisz spokojniejsze zwiedzanie, przyjdź rano zaraz po otwarciu lub w dni powszednie.
Fotografie są dozwolone, więc można robić zdjęcia eksponatów. Dzieci będą chciały sfotografować akwaria z tropikalnymi rybami – to najbardziej fotogeniczna część ekspozycji.
Po wizycie w muzeum warto przejść się po centrum Świnoujścia. Niedaleko znajduje się promenada nadmorska, latarnia morska, fort Gerhard czy charakterystyczne molo. Muzeum to dobry punkt startowy do poznawania miasta – po obejrzeniu ekspozycji historycznej łatwiej zrozumieć układ ulic i znaczenie poszczególnych miejsc.
Świnoujście to jedyne miasto w Polsce rozłożone na kilku wyspach – największe z nich to Uznam, Wolin i Karsibór. Muzeum znajduje się na Uznamie, ale aby poznać całe miasto, trzeba korzystać z promów lub tunelu pod Świną.
Muzeum Rybołówstwa Morskiego nie jest największą atrakcją Świnoujścia, ale stanowi wartościowy element poznawania miasta. Połączenie żywych akwariów, historycznych narzędzi rybackich i opowieści o dziejach portu tworzy spójną całość. Dla rodzin z dziećmi to dobra opcja na godzinę czy dwie, szczególnie gdy chce się odpocząć od plaży. Miłośnicy historii regionalnej też znajdą tu coś dla siebie – zwłaszcza w dziale poświęconym dziejom miasta i jego związkom z morzem.